تبلیغات
قلم حق - قوه قضاییه در یک نگاه
قوه قضاییه در یک نگاه


(قوه قضاییه بازو و پنجه قدرتمند نظام است)      مقام معظم رهبری


 قوه قضاییه سرزمین عدالت است و بر هر آنچه در این سرزمین می روید باید ثمر ومیوه ای ظاهر شود از جنس عدالت وحق

اجرای عدالت یکی از آرمان‌ها و آرزوهای دیرین جامعه بشری است. منظور از اجرای عدالت، یعنی حل اختلافات و منازعات افراد با یکدیگر یا افراد با دولت بر طبق قوانین مصوب. این وظیفه خطیر برعهده قوه قضائیه گذاشته شده است که قوه‌ای مستقل و پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسوول تحقق بخشیدن به عدالت و عهده‌دار وظایف زیر است:

مبحث اول: وظایف قوه قضائیه

به موجب اصل یکصد‌وپنجاه‌وششم وظایف قوه‌قضائیه عبارت است از:

۱) رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل‌وفصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه، که قانون معین می‌کند.

این وظیفه عمدتا برعهده تشکیلاتی از دستگاه قضاء است که به نام «دادگستری» خوانده می‌شود. و شامل دو تشکیلات عمده «دادسرا یا پارکه» و «محاکم یا دادگاه‌ها» می‌شد. اصل یکصد و پنجاه و نهم مقرر می‌دارد: «مرجع رسمی تظلمات و شکایات، دادگستری ‌است.» تشکیل دادگاه‌ها و تعیین صلاحیت آنها منوط به حکم قانون است، بنابراین وظیفه اصدار حکم برعهده محاکم می‌باشد.

۲) احیای حقوق عامه و گسترش عدل آزادی‌های مشروع.

۳) نظارت بر حسن اجرای قوانین: تنها اجرای قوانین هدف عمده دستگاه‌ها نمی‌باشد بلکه باید علاوه برآن حسن اجرای قوانین نیز تامین گردد. نظارت بر حسن اجرای قوانین در محاکم برعهده دیوان عالی کشور است و نظارت بر حسن اجرای قوانین در ادارات برعهده سازمان بازرسی کل‌کشور است (اصل‌یکصدوشصت‌ویک و یکصد و هفتاد و چهارم قانون‌اساسی).

۴) کشف جرم و تعقیب مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزائی اسلام. وظیفه مزبور را عمدتا تشکیلاتی به نام «دادسرا» برعهده دارد.

۵) اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمان.

دستگاه قضاء نباید منتظر بنشیند تا جرمی به‌وقوع بپیوندد و سپس وظیفه او شروع شود و مجرم یا مجرمان را تعقیب و دستگیر کند و به مجازات قانونی برساند، بلکه عمده وظیفه این قوه آن است که تمهیدات مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم را به‌کار بندد.

خط‌ مشی دستگاه قضایی

خط‌مشی دستگاه قضایی را می‌توان با عنایت به حکم شریف مقام معظم رهبری به عنوان دستورات لازم‌الاجرا به‌صورت زیر بیان نمود:

۱) به‌یاد داشتن مسوولیت عظیم قضا در برابر خدا و مردم.

۲) حفظ صلاح و صلاحیت دینی.

۳) اعمال قاطعیت و قانونمندی و حاکمیت عدالت و قانون. اینها تعبیراتی است که در حکم رهبری آمده بود و نکات واقعا احساسی که به عنوان خط‌مشی و روش‌های لازم برای قلب و مدیران قوه‌قضائیه باید از اینها استفاده شود و ضمن سیاست‌های کوتاه‌مدت قرار گیرد.

۴) ایجاد اعتمادبه‌نفس و حفظ عزت‌ و حرمت و شأن قضاوت.

۵) وارد نشدن در دسته‌بندی و جناح‌بندی‌های گروهی و باندی.

۶) بی‌توجهی به ناخشنودی وخرده‌گیری و عیب‌جویی اشخاص ناراضی.

۷) عمل درست در راه تحقق اهداف.

۸) برنامه‌ریزی در کارها.

۹) نظارت مستمر بر اجزای نظام قضایی از هر مدیری نسبت به زیرمجموعه آن مدیر.

۱۰) گزینش اشخاص صالح در مجموعه‌های قضایی و اداری.

۱۱) بهره‌گیری از نیروهای کاردان و انقلابی از حقوقدانان مؤمن و فاضل حوزه و دانشگاه.

۱۲) به‌کارگیری قضات پاکدامن و شجاع.

۱۳) تقویت دانش قضایی.

اینها روش‌هایی است که از حکم مقام معظم رهبری استفاده می‌شود. این‌خط‌مشی‌ها را باید سرمشق و سرلوحه کارها و سیاست‌های دستگاه قضایی قرار دهیم.

ضرورت‌های جانبی برای توسعه قضایی

بخش دیگری هم در فرمایشات مقام معظم رهبری وجود دارد که در حقیقت توصیه به دستگاه‌های دیگر است و از ضرورت‌های جانبی است که دستگاه‌های دیگر نسبت به قوه قضائیه باید رعایت کنند.

۱) پسندیده نبودن و پذیرفته‌نشدن قوه از سوی هیچ‌کس.

۲) وظیفه دولت و مجلس مبنی بر همکاری و پشتیبانی مادی و معنوی دستگاه قضایی.

۳) اهتمام عمومی در دستیابی و تحقق اهداف قوه که در حقیقت متعلق به کل نظام اسلامی